_{Door Linda Oehlenschlager, Information Officer Retail Relations Benelux}

Koersvorming

Koersvorming begint met bied- en laatprijzen. Partijen willen aandelen kopen en andere willen ze verkopen. Kopers willen zo weinig mogelijk betalen en verkopers willen zo veel mogelijk ontvangen. Daardoor heerst er altijd een zekere spanning tussen vraag en aanbod op de beurs. De laatst gedane koers dient als referentie voor de volgende, maar is niet meer dan dat. Als we praten over de koers van Ahold bedoelen we de meest recente koers, maar het is niet gezegd dat op die prijs ook nog een volgende keer kan worden gehandeld. Dat hangt af van de bereidwilligheid van kopers en verkopers. In een gunstig beursklimaat zullen de kopers eerder water bij de wijn doen dan de verkopers. Ze zullen hun biedprijs verhogen totdat hun order is uitgevoerd, bang als ze zijn om de boot te missen. Hiermee drijven ze de koers op, want de verkopers kunnen hun laatprijs verhogen, in de gok dat er kopers zullen zijn die deze willen betalen. In een sombere markt werkt dit natuurlijk omgekeerd. Dat de laatst gedane koers niet meer is dan een referentie, doet niets af aan het belang ervan. Behalve door jaarcijfers en macro-economische data, wordt koersvorming namelijk sterk beïnvloed door de laatst gedane koers en de koersontwikkeling die daartoe heeft geleid. Stijgende koersen trekken kopers aan die een verdere stijging verwachten, maar na enige tijd zullen verkopers die hun twijfels hebben over het verdere koersverloop, of genoegen nemen met de winst die ze tot dusver hebben opgebouwd, in aantal toenemen. De beurs beweegt zich in een trading range: stijgingen en dalingen volgen elkaar vaak op.

Wie zijn actief op de beurs?

Om het inzicht in koersvorming te verdiepen is het interessant te weten welke partijen er actief zijn op de beurs. Er zijn verschillende groepen te onderscheiden die, elk met hun eigen belangen, handelen op de beurs. Zo zijn er banken en brokers (voeren opdrachten uit van cliënten), traders, liquidity providers (handelen voor zichzelf), institutionele beleggers (verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen) en particuliere beleggers. Onderscheid is belangrijk tussen lange- en kortetermijnbeleggers, partijen die voor eigen rekening en risico handelen en zij die handelen in opdracht van derden, en tussen ‘grote’ en ‘kleine’ beleggers. Institutionele beleggers en particuliere beleggers met een lange adem zijn gericht op de lange termijn. De tegenstelling tussen korte- en langetermijnperspectieven kan heftige koersbewegingen veroorzaken. Als een handelaar een koersdaling voorziet, verkoopt hij zijn posities. Hij oefent hiermee druk uit op de koers en stimuleert de daling als het ware zelf. Als meer handelaren zijn visie delen, en ook verkopen, kan er een zichzelf versterkende verkoopgolf optreden die zelfs de langetermijnbeleggers doet besluiten hun aankoop uit te stellen. Als de handelaar zich echter vergist, en de koopkracht van de langetermijnbeleggers blijkt sterker dan de professionele verkoopdruk, dan zal hij, als hij merkt dat de koers ook op de korte termijn gaat stijgen, nieuwe posities aankopen en daarmee de stijging van een extra impuls voorzien.

Liquiditeit

Liquiditeit zorgt voor snelle en voordelige koersvorming

Uw order komt terecht in het orderboek, een smeltkroes van tegengestelde opdrachten met uiteenlopende belangen en bedoelingen. Dit orderboek bevat alle koop- en verkooporders gerangschikt naar prijs en tijdstip van invoer. De beste kooporder staat bovenaan de rij van kooporders, en de beste verkooporder staat onder in de rij van verkooporders. Elke binnengekomen order wordt op zijn juiste plaats in de rij gezet. Een bestensorder komt meteen vooraan in de rij en wordt, indien mogelijk, onmiddellijk gematcht. Een limietorder krijgt een plaats die afhangt van zijn limietkoers.

Liquiditeit gestimuleerd

De liquiditeit (mate van verhandelbaarheid) wordt gestimuleerd door enkele eigenschappen  van de ordergedreven handel op NYSE Euronext. Zo is het orderboek anoniem. Beleggers kunnen de aanwezige orders bekijken, maar niet zien van wie ze afkomstig zijn. Dat betekent dat niemand kan inschatten of een order van een particuliere belegger komt, of misschien een voorbode is van een veel groter aanbod uit institutionele hoek, bijvoorbeeld in de vorm van een iceberg-order¹. Het gehele aanbod dat achter zo’n iceberg-order schuilt zou koop- of verkoopdruk kunnen geven.

Ook de aanwezigheid van liquidity providers speelt, met name in fondsen waar niet altijd veel orders voor zijn, een belangrijke rol. Liquidity providers stimuleren de handel door het continu plaatsen van koop- en verkooporders. De liquidity provider is gebonden aan een maximaal verschil tussen zijn bied- en laatkoers (de “spread”).

Wie handelt wanneer?

Koersvorming en liquiditeit zijn vooral interessant voor kortetermijnbeleggers. Bij hen is de behoefte aan snelheid het grootst. Zij moeten het vaak hebben van snelle winsten en zijn daarvoor afhankelijk van liquide markten en goed georganiseerde koersvorming. Voor de daghandelaar, die zijn posities verkoopt op dezelfde dag waarop hij die koopt, zou het vervelend zijn als hij zijn stukken niet kwijt kan omdat er een gebrek is aan tegenorders.

Voor de langetermijnbelegger is snelheid minder belangrijk. Wie van plan is een aandeel voor langere tijd aan te houden, heeft meer belang bij heldere bedrijfsinformatie en goede perspectieven van een onderneming.

Voor wie de grootste liquiditeit zoekt: de meeste handel zien we doorgaans bij de opening. Veel particulieren handelen op dat tijdstip. Ze hebben de avond daarvoor de krant gelezen, het nieuws  op hun tablet bekeken, en zijn geïnteresseerd geraakt in een bepaald fonds. Naarmate de dag vordert, kan  de deelname van particulieren, als gevolg van hun dagelijkse werkzaamheden, minder worden. De markt wordt dan meer door professionele en institutionele beleggers beheerst. Bij de opening van Wall Street   en tegen het slot neemt de orderstroom vaak toe . Verder blijven er natuurlijk de rustige en drukke periodes  en kunnen bedrijfsspecifieke, algemeen economische of politieke gebeurtenissen de liquiditeit beïnvloeden.

_{¹ Een grote order die in gedeeltes wordt ingevoerd, zodat de omvang van de gehele order onbekend blijft}